काठमाडौँ । संयुक्त अरब इमिरेट्सका ऊर्जा मन्त्री सुहेल अल(मजरौईले तेल उत्पादन कटौती गर्ने निर्णय ओपेक देशहरूको हो र यो जानाजानी चालिएको कदम भएको बताएका छन् । समाचार एजेन्सी रोयटर्सको रिपोर्टका अनुसार युएईका ऊर्जा मन्त्रीले यो निर्णयको राजनीतिसँग कुनै सरोकार नभएको बताए । युएईअघि बहराइन, इराक र कुवेत जस्ता देशहरूले तेल उत्पादन कटौती गर्ने निर्णयको बचाउ गरेका छन् ।
यी बयानहरू अघि अमेरिकाले साउदी अरेबियाले यसका लागि अन्य देशहरूलाई दबाब दिएको आरोप लगाएको थियो । तर, साउदी अरेबियाले यी आरोप अस्वीकार गर्दै आएको छ ।
सुहेल अल(मजरौईले तेल उत्पादन कटौतीको निर्णय मूल्य स्थिर राख्न र नबढाउनको लागि लिएको बताए । मूल्य अस्थिरताका कारण लगानीकर्ता पलायन भएको उनको भनाइ छ ।
घटनाक्रमः
जुलाई १५, २०२२ः जो बाइडेनले आफ्नो साउदी भ्रमणको क्रममा भने( ‘साउदीले हाम्रा आवश्यकताहरू बुझेको छ र आशा छ कि आगामी हप्ताहरूमा राम्रो सम्बन्धको दिशामा कदम चालिनेछ ।’
अक्टोबर ३, २०२२ः युक्रेनका राष्ट्रपति जेलेन्स्कीले २१५ जनालाई रिहा गरेकोमा साउदी अरेबियालाई धन्यवाद दिए ।
अक्टोबर ५, २०२२ः ओपेक प्लस बैठकले तेल उत्पादन प्रति दिन २० लाख ब्यारेलले घटाउने निर्णय गरेको थियो ।
अक्टोबर ५, २०२२ः यसमा अमेरिकाको प्रतिक्रिया यस्तो आयो, ‘यो स्पष्ट छ कि ओपेक प्लस रूसको साथमा छ ।’
अक्टोबर ६, २०२२ः बाइडेनले साउदी अरेबियाको निर्णयलाई निराशाजनक भने ।
अक्टोबर ९, २०२२ः रूसले आपूर्ति कटौती गर्न र “खराब” अमेरिकी नीतिहरू विरुद्ध लड्न सहमत भएकोमा ओपेक प्लसलाई धन्यवाद दियो ।
अमेरिकाको आरोप
ओपेक प्लस देशको निर्णयको विरोध गर्दै अमेरिकाले हालै रुसको वैदेशिक आम्दानी बढाउने बताएको थियो । अमेरिकाले साउदी अरेबियाले राजनीतिक कारणले यस्तो गरेको पनि बतायो । साउदी अरेबियाले युक्रेन विरुद्ध रुसको आक्रमणमा मस्कोलाई सहयोग गरेको आरोपलाई पनि अस्वीकार गरेको छ ।
राष्ट्रपति जो बाइडेनले साउदी अरेबियालाई गम्भीर परिणामको चेतावनी दिएका छन् । बाइडेन प्रशासन साउदी अरेबियाविरुद्ध कदम चाल्न कांग्रेसमा विकल्पहरूको पक्षमा देखिन्छ ।
अमेरिकी राष्ट्रिय सुरक्षा परिषद्का प्रवक्ता जोन किर्बीले गत हप्ता ओपेकका एकभन्दा बढी सदस्यले साउदी अरबले तेल उत्पादन कटौती गर्ने पक्षमा मतदान गर्न दबाब दिएको विश्वास गरेका थिए । उनले यसो गर्दा रुसको आम्दानीमा वृद्धि हुने र युक्रेनविरुद्धको आक्रमणका कारण लगाइएको प्रतिबन्धको प्रभावलाई कम गर्न सहयोग पुग्ने साउदी अरेबियालाई थाहा भएको बताए ।
साउदी अरेबियाको लामो समयदेखि आलोचक रहेका डेमोक्र्याट सिनेटर क्रिस मर्फीले अमेरिकाले साउदी अरेबियाको सट्टा युक्रेनलाई मध्यम दूरीको हावाबाट हावामा मार हान्ने क्षेप्यास्त्र उपलब्ध गराउनु पर्ने बताएका छन् ।
यससँगै उनले अमेरिकाले साउदी अरेबियाबाट आफ्नो प्याट्रियट मिसाइलको सुरक्षा हटाएर युक्रेन वा नाटो सहयोगीलाई दिनु पर्ने पनि बताए । यसबाट अमेरिका र साउदी अरेबियाबीचको सम्बन्ध उचित तहमा आउन सक्ने उनले बताए ।
साउदी अरेबियाको प्रतिक्रिया
साउदी अरेबियाले अमेरिकाका सबै आरोप अस्वीकार गरेको छ । उनले ओपेक प्लस देशहरुको निर्णय विशुद्ध व्यापारिक निर्णय भएको बताए । साउदी अरेबियाका रक्षामन्त्री प्रिन्स खालिद बिन सलमानले आइतबार ट्वीट गरेका छन्, ‘युक्रेनविरुद्ध रुसको लडाइमा साउदी अरब मस्कोको साथमा छ, हामी यी आरोपहरूबाट स्तब्ध छौं ।’
ओपेकं देशहरूले नोभेम्बरदेखि प्रतिदिन २० लाख ब्यारेल तेलको उत्पादन घटाउने निर्णय गरेका छन् । ओपेक प्लस देशहरूको नेतृत्व साउदी अरेबियाको हातमा छ र रुस पनि त्यसको एक हिस्सा हो । यो निर्णयले कच्चा तेलको मूल्यमा दबाब बढाएको छ । राजकुमार खालिद बिन सलमानले पनि युक्रेन सरकारले यी आरोपहरू नराखेको बताएका छन् । उनले भने, ‘ओपेक प्लस देशहरूले सहमति र विशुद्ध आर्थिक कारणले यो निर्णय लिएका हुन् । साउदी अरेबियाले रुसलाई सहयोग गरेको आरोप लगाइएको छ। इरान पनि ओपेकको सदस्य हो, यसको मतलब साउदी अरब इरानको सदस्य हो रु तिमीसँग रु’
साउदी अरेबियाका सुल्तान सलमान बिन अब्दुलाजिज अल साउदले आइतबार राती शुरा काउन्सिललाई सम्बोधन गर्दै आफ्नो देशले विश्व तेल बजारमा स्थिरता र सन्तुलन कायम गर्न आफ्नो ऊर्जा रणनीतिमा कडा मेहनत गरिरहेको बताए ।
साउदी अरेबिया र अमेरिका सम्बन्ध
अमेरिकाले पनि साउदी अरेबियासँगको सम्बन्धको समीक्षा गर्ने बताएको छ । तर यसले राष्ट्रपति बाइडेनका लागि घरेलु मोर्चामा समस्या सिर्जना गरेको छ । अमेरिकामा कांग्रेसको चुनाव हुन लागेको छ र यस्तो बेलामा तेलको मूल्य बृद्धि हुनु बाइडेनका लागि कूटनीतिक धक्का जस्तै हो ।
सन् २०१८ को अक्टोबरमा पत्रकार जमाल खशोग्गीको हत्यापछि साउदी अरेबिया पश्चिमी विश्वमा नराम्ररी प्रभावित भएको थियो ।
यसका बाबजुद बाइडेनले जुलाईमा साउदी अरबको भ्रमण गरेका थिए । उनी र क्राउन प्रिन्स मोहम्मद बिन सलमान पनि तस्बिरमा एकअर्कालाई अभिवादन गर्दै देखिएका थिए ।
तर अहिले तस्वीर फेरिएको छ ।
अमेरिकी राष्ट्रिय सुरक्षा सल्लाहकार जेक सुलिभानले आइतवार स्पष्ट गरे कि राष्ट्रपति बाइडेनले इन्डोनेसियामा आगामी जी(२० शिखर सम्मेलनमा युवराजलाई भेट्ने कुनै योजना छैन ।
तेलको मुद्दामा द्वन्द्व गहिरिँदै छ रु
राष्ट्रपति बाइडेनले साउदी अरेबियालाई नतिजाको चेतावनी दिएका हुन सक्छन्, तर यो त्यति सजिलो छैन । साउदी अरेबियाका समर्थकहरूले अमेरिकासँगको बढ्दो तनावले रियादलाई रुस र चीनको नजिक ल्याउन सक्ने चेतावनी दिएका छन्, एएफपी समाचार एजेन्सीले रिपोर्ट गरेको छ ।
तर अर्कोतर्फ, अमेरिकासँगको आठ दशकको साझेदारीपछि साउदी अरेबियालाई त्यसो गर्न सजिलो हुनेमा केही विज्ञहरू शंका गरिरहेका छन् ।ज्याक सुलिभानले आइतबार सीएनएनमा भने कि बाइडेनले अमेरिका(साउदी सम्बन्धको समीक्षा गर्दा सावधानीपूर्वक कूटनीतिक कदम चाल्नेछन् ।
तेलमा अमेरिकाको निर्भरता
अमेरिका र साउदी अरेबियाबीचको दूरी पहिलो पटक देखिएको होइन । यसअघि पनि सन् २००१ सेप्टेम्बर ११ को हमलापछि दुई देशबीच दूरी बढाउने प्रयास भएको थियो । तर यी प्रयासहरूमा तेल आयो । जलवायु परिवर्तनलाई लिएर विश्वभर धेरै कदम चालिएको छ, तर अमेरिका तेलको मोर्चामा आलोचनाको केन्द्रमा रहन्छ ।
अमेरिकी अधिकारीहरूले बारम्बार भनेका छन् कि तिनीहरू साउदी अरेबिया भन्दा बढी तेल उत्पादन गर्छन् । तर अमेरिकामा तेलको व्यापार निजी कम्पनीहरुको हातमा छ र उनीहरुको उत्पादनलाई नियन्त्रण गर्नु झनै कठिन काम हो ।
‘अमेरिकाले ओपेक प्लस देशको उत्पादन घटाउने निर्णयको प्रभावलाई आफ्नो उत्पादन बढाएर कम गर्न सक्छ भन्नु पूर्ण रूपमा गलत हो । त्यसबेलासम्म हामी यी देशहरूमा निर्भर छौं ।’ क्विन्सी इन्स्टिच्युट फर रेस्पोन्सिबल स्टेटक्राफ्टका रिसर्च फेलो एन्नेली शेलिन भन्छिन् । जबसम्म हामीलाई तेल चाहिन्छ तबसम्म जारी रहनेछ।”
तर, शेलिनले अमेरिकाको विश्वसनीय स्रोतबाट पछि हटेर साउदी अरबले तेलको हिसाबले आफैलाई घाटा गरिरहेको पनि बताउँछन् ।
बिबिसीबाट
