विलासी जीवनशैलीका कारण यो समस्या प्रायः सबै मानिसमा देखापर्छ । चोटपटक लाग्नु, मेरुदण्डको टीबी, हड्डी खिइनु, मांसपेशी खुम्चिनु, बातरोगसम्बन्धी रोग र स्त्रीमा पाठेघरसम्बन्धी कारणले कम्मर दुख्छ । गह्रौँ चिज उठाउँदा र निहुरिँदा कम्मर दुुख्नु, ढाड कुप्रिनु–जकडिनु, महिनावारी सम्बन्धी समस्या देखिनु, छाम्दा मेरुदण्डको हड्डीमा दुख्नु आदि ।
घरेलु उपचार
– नियमित व्यायामको व्यवस्था मिलनुहोस् ।
– तपाईं धेरै बेरसम्म उठिरहनुहुन्छ वा बसिरहनुहुन्छ भने पनि तपाईंको कम्मर दुख्न सक्छ । त्यसैले त्यस्तो कार्य बन्द गर्नुहोस् ।
– खानामा पौष्टिक तत्व बढाउनुहोस्, अग्लो हित भएको जुत्ताचप्पल नलगाउनुहोस् ।
– भिटामिन ‘सी’को सेवनबाट दुखाइमा निकै राहत मिल्ने हुँदा पहेँला फलफूलका साथमा सागसब्जीको मात्रा बढाउनुहोस् ।
– क्याल्सियम पाइने दूध र तिलजस्ता वस्तुको सेवन गर्दा पनि दुखाइमा राहत मिल्छ ।
– वरको तीनवटा कोपिला र बेसारको बूढी (माउ) पाँच ग्राम पिसेर मनतातो पानीसँग दुई–तीन दिन खाने ।
– चम्सुरको बियाँ १० ग्राम पिसी तोरीको तेलमा फुराएर कम्मरमा घस्ने ।
– वरको दूध कम्मरमा दुईतन दिन लेपन गर्ने ।
साभारः ‘योगतन्त्र’ पुस्तकबाट
