अमेरिका र चीनबीच लामो समयदेखि जारी व्यापारिक तनावलाई व्यवस्थापन गर्ने प्रयासस्वरूप दुवै देशका उच्चस्तरीय प्रतिनिधिहरूले आइतबार फ्रान्सको राजधानी पेरिसमा आर्थिक तथा व्यापार वार्ता सुरु गरेका छन् । आगामी दुई हप्तापछि अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले चिनियाँ राष्ट्रपति सी जिनपिङसँग बेइजिङमा गर्ने सम्भावित शिखर भेटअघि यो वार्तालाई महत्त्वपूर्ण तयारीका रूपमा हेरिएको छ ।
चीनको सरकारी समाचार एजेन्सी सिन्ह्वाका अनुसार अमेरिकी अर्थमन्त्री स्कट बेसेन्ट र चिनियाँ उपप्रधानमन्त्री हे लिफेङको नेतृत्वमा रहेको प्रतिनिधिमण्डल आइतबार बिहान पेरिसमा आमनेसामने भएको हो । ह्वाइट हाउसले ट्रम्पले मार्च ३१ देखि अप्रिल २ सम्म चीनको भ्रमण गर्ने कार्यक्रम रहेको जनाएको छ, तर बेइजिङले यसबारे औपचारिक पुष्टि भने अझै गरेको छैन ।
बेसेन्टले बिहीबार सार्वजनिक रूपमा आफ्नो टोलीले अमेरिकी किसान, मजदुर र व्यवसायीहरूको हितलाई प्राथमिकतामा राखेर परिणाममुखी वार्ता अघि बढाउने बताउनुभएको थियो । अमेरिकी अर्थ मन्त्रालयका अनुसार उहाँले हे लिफेङसँग आइतबार र सोमबार औपचारिक भेटवार्ता गर्ने कार्यक्रम तय गरिएको छ ।
चीनको वाणिज्य मन्त्रालयले शुक्रबार जारी गरेको वक्तव्यमा दुवै पक्षले ‘आपसी चासोका व्यापारिक तथा आर्थिक मुद्दाहरू’ माथि गम्भीर छलफल गर्ने तयारी गरिएको जनाएको छ । पछिल्ला वर्षहरूमा दुवै मुलुकबीच भन्सार शुल्क, आपूर्ति शृङ्खला र व्यापार सन्तुलनका विषयमा बारम्बार तनाव देखिँदै आएको छ ।
यदि ट्रम्पको प्रस्तावित भ्रमण सम्पन्न भयो भने सन् २०१७ मा आफ्नो पहिलो कार्यकालका क्रममा चीन भ्रमण गरेपछि कुनै पनि अमेरिकी राष्ट्रपतिले गर्ने यो पहिलो चीन यात्रा हुनेछ । पाँच महिनाअघि दक्षिण कोरियाको बुसान सहरमा भएको भेटमा ट्रम्प र सीले बढ्दो व्यापार युद्धलाई रोक्न एक वर्षे अस्थायी युद्धविराममा सहमति जनाउनुभएको थियो । त्यसअघि दुवै देशले एकअर्काविरुद्ध क्रमशः उच्च दरका भन्सार शुल्क लगाउँदै आएका थिए ।
यद्यपि व्यापारिक तनाव अझै पूर्ण रूपमा समाप्त भएको छैन । चीनको वाणिज्य मन्त्रालयले ट्रम्प प्रशासनले चीनसहित १६ व्यापारिक साझेदारमाथि सुरु गरेको नयाँ व्यापार अनुसन्धानको कडा विरोध गरेको छ । अमेरिकी सर्वोच्च अदालतले गत वर्ष लगाइएका व्यापक विश्वव्यापी भन्सार शुल्कहरू खारेज गरेपछि नयाँ अनुसन्धानले फेरि अतिरिक्त भन्सार शुल्क लगाउने सम्भावनाको ढोका खोल्न सक्ने चिन्ता व्यक्त गरिएको छ ।
यसका साथै अमेरिकाले चीनसहित विभिन्न देशबाट आउने सामानमा जबरजस्ती श्रम प्रयोग भएको आशङ्कामा छुट्टै अनुसन्धान पनि अघि बढाएको छ । चीनले भने यसबारे आफ्नो असन्तुष्टि वासिङ्टनसमक्ष औपचारिक रूपमा राखिसकेको जनाएको छ । वाणिज्य मन्त्रालयले जारी गरेको वक्तव्यमा यस्तो कदमले ‘विश्वव्यापी आपूर्ति शृङ्खलाको सुरक्षा र स्थिरतालाई गम्भीर रूपमा कमजोर बनाउने’ चेतावनी दिइएको छ ।
पेरिस वार्तामा प्रत्यक्ष रूपमा व्यापारका मुद्दा केन्द्रमा रहने भए पनि मध्यपूर्वमा चर्किएको द्वन्द्व पनि छलफलको विषय बन्न सक्ने विश्लेषकहरूको भनाइ छ । इरानसँगको युद्धका कारण तेलको मूल्य र आपूर्तिमा बढ्दो अनिश्चितता देखिएकाले त्यसको असर विश्व अर्थतन्त्रमा पर्ने चिन्ता बढेको छ । ट्रम्पले शनिबार चीन, फ्रान्स, जापान, दक्षिण कोरिया र बेलायतलगायत देशहरूले स्ट्रेट अफ होर्मुज ‘खुला र सुरक्षित’ राख्न युद्धपोत पठाउने अपेक्षा गरिएको बताउनुभएको थियो ।
पेरिसमा सुरु भएको वार्तालाई ट्रम्प–सी शिखर सम्मेलनअघि सबैभन्दा महत्त्वपूर्ण द्विपक्षीय भेटका रूपमा पनि हेरिएको छ । फ्रान्सेली बैंक नाटिक्सिसका वरिष्ठ अर्थशास्त्री तथा सेन्ट्रल युरोपियन इन्स्टिच्युट अफ एसियन स्टडिजका अनुसन्धानकर्ता ग्यारी एनगका अनुसार अहिलेको मुख्य प्रश्न चीन र अमेरिकाले सहमत भएका विषयहरूमा स्थिर रहन सक्छन् कि सक्दैनन् भन्ने हो ।
उहाँका अनुसार इरानसँगको युद्ध नयाँ कारकका रूपमा देखा परे पनि बेइजिङलाई अमेरिकी नीतिमा हुने बारम्बार परिवर्तनले अझ बढी चिन्तित बनाइरहेको छ । यस्तो अवस्थाले दीर्घकालीन व्यापारिक सहकार्यलाई जटिल बनाउन सक्ने उहाँको विश्लेषण छ ।
गत साता चिनियाँ विदेशमन्त्री वाङ यीले सन् २०२६ लाई चीन–अमेरिका सम्बन्धका लागि ‘महत्त्वपूर्ण वर्ष’ हुने बताउनुभएको थियो । उहाँले ट्रम्पको सम्भावित राज्य भ्रमणबारे स्पष्ट पुष्टि नगरे पनि उच्चस्तरीय आदानप्रदानका कार्यक्रमहरू पहिले नै छलफलको चरणमा रहेको सङ्केत दिनुभएको थियो ।
बेसेन्ट र हे लिफेङले भने गत वर्षदेखि निरन्तर रूपमा व्यापार वार्ताको नेतृत्व गर्दै आउनुभएको छ । उहाँहरूबीच जेनेभा, लन्डन, स्टकहोम, म्याड्रिड तथा मलेसियाको क्वालालम्पुरमा समेत बैठक भइसकेको छ । पेरिसको यो नयाँ चरणले आगामी शिखर भेटको वातावरण तयार पार्ने अपेक्षा गरिएको छ ।
