काठमाडौं। नेपालमा मधुमेहका बिरामीहरूको संख्या तीव्र गतिमा बढिरहेको छ। चिकित्सकहरूका अनुसार धेरैजसो बिरामीहरूमा मधुमेह पहिल्यैदेखि विकसित हुन थालेको भए पनि त्यसका प्रारम्भिक लक्षणहरू अर्थात् इन्सुलिन प्रतिरोध समयमै नचिनिनाले समस्या जटिल बन्ने गरेको छ।
इन्सुलिन प्रतिरोध भनेको शरीरका कोषहरूले इन्सुलिनको प्रभावलाई चिन्न नसक्ने अवस्था हो। यस्तो अवस्थामा रगतमा चिनी (ग्लुकोज)को मात्रा बढ्दै जान्छ र दीर्घकालीन रूपमा मधुमेहको रूप लिन सक्छ।
यी हुन् इन्सुलिन प्रतिरोधका प्रमुख लक्षणहरू
१. बारम्बार थकान र कमजोरी
सामान्य गतिविधिमा पनि थकान महसुस हुनु र शरीरमा ऊर्जा नहुनु इन्सुलिन प्रतिरोधको संकेत हुन सक्छ।
२. पेट वरिपरि बोसो जम्न सुरु हुनु
अचानक तौल बढ्नु, विशेषगरी पेट र कम्मर वरिपरि बोसो जम्नु अत्यन्त सामान्य लक्षण हो।
३. बारम्बार भोक लाग्नु
खाना खाएपछि पनि चाँडै भोक लाग्ने र बारम्बार खाइरहन मन लाग्ने अवस्थालाई सामान्य मान्नु हुँदैन।
४. अत्यधिक तिर्खा र पिसाब लाग्ने समस्या
पानी प्रशस्त पिए पनि घाँटी सुक्खा महसुस हुनु र बारम्बार पिसाब लाग्नु ग्लुकोज असन्तुलनको संकेत हो।
५. छालामा परिवर्तन
घाँटी, काखी वा कुहिनो वरिपरि कालो र बाक्लो छाला देखिनु इन्सुलिन प्रतिरोधको प्रष्ट संकेत मानिन्छ।
६. मानसिक थकान र ध्यानको अभाव
इन्सुलिन प्रतिरोधले मस्तिष्कमा ऊर्जा आपूर्ति असर गर्दा ध्यान केन्द्रित गर्न गाह्रो हुने, झर्किने वा स्मरणशक्ति कमजोर हुने लक्षण देखा पर्छन्।
चिकित्सकहरू के भन्छन् ?
विशेषज्ञ भन्छन्, “मधुमेह एक्कासी सुरु हुँदैन। इन्सुलिन प्रतिरोधको अवस्था वर्षौंअगाडि देखिन सक्छ। यदि सही समयमा यस्ता संकेत चिन्न सकियो भने मधुमेह पूर्ण रूपमा रोक्न सकिन्छ।”
विशेषज्ञका अनुसार नियमित व्यायाम, तौल नियन्त्रण, चिनीको सेवन घटाउने, प्रशस्त निद्रा र तनाव व्यवस्थापनले इन्सुलिन प्रतिरोध
