काठमाडौँ – शरीरमा मिर्गौला (किड्नी) एक अत्यन्त महत्वपूर्ण अंग हो, जसले रगत शुद्ध पार्ने, विषाक्त पदार्थ बाहिर निकाल्ने र रक्तचाप नियन्त्रणजस्ता काम गर्छ। तर मिर्गौलाको काम सुस्त हुन थालेपछि शरीरले केही चेतावनी संकेतहरू दिन थाल्छ — जुन प्रारम्भमा हल्का लागे पनि गम्भीर रोगको सङ्केत हुन सक्छन्।
चिकित्सकहरूका अनुसार, मिर्गौला फेल (Kidney Failure) हुनुअघि केही स्पष्ट लक्षणहरू देखिन थाल्छन्। यस्ता लक्षणलाई बेवास्ता गर्दा रोग गम्भीर हुनसक्ने चेतावनी दिइन्छ।
यहाँ प्रस्तुत छन् मिर्गौला बिग्रन थालेको ६ प्रमुख संकेत:
१. लगातार थकान र कमजोरी
जब मिर्गौलाले रगत सफा गर्न सक्दैन, शरीरमा विषाक्त पदार्थ जम्मा हुन थाल्छ। यसले गर्दा सामान्य अवस्थामा पनि व्यक्ति थकित र कमजोर महसुस गर्छ।
२. पिशावमा समस्या
बारम्बार पिसाब लाग्नु, जलन हुनु, रंग गाढा वा फेनयुक्त हुनु, वा रगत देखिनु — यी सबै संकेत मिर्गौला गडबडीका सूचक हुन्।
३. अनुहार, आँखा वा खुट्टा सुन्निनु
मिर्गौलाले शरीरबाट अतिरिक्त तरल पदार्थ बाहिर निकाल्न नसक्दा पानी शरीरमा जम्न थाल्छ। यो विशेषगरी बिहानको समयमा आँखा मुनि सुन्निने वा खुट्टामा भारीपनको रूपमा देखिन सक्छ।
४. भोक नलाग्नु र वाकवाकी लाग्नु
रगतमा विषाक्त पदार्थको मात्रा बढ्दा पाचन प्रणाली प्रभावित हुन्छ। भोक नलाग्ने, वाकवाकी लाग्ने वा बान्ता हुने सम्भावना हुन्छ।
५. छाला चिलाउनु र सुख्खा हुनु
मिर्गौला समस्याका कारण शरीरमा खनिजको सन्तुलन बिग्रिन्छ। छाला चिलाउने, सुख्खा हुने वा रातो दाग देखिनु मिर्गौला अस्वस्थताको संकेत हो।
६. सास फेर्न गाह्रो हुनु
मिर्गौला फेल हुँदा शरीरमा पानी जम्न सक्छ, जसले फोक्सोमा दबाब दिन्छ। साथै, रगतमा अक्सिजनको मात्रा कम हुनाले सास फेर्न अप्ठ्यारो हुन्छ।
मिर्गौला स्वस्थ राख्न अपनाउनुपर्ने उपायहरू:
दैनिक प्रशस्त पानी पिउने।
नुन र प्याक गरिएको खाना कम गर्ने।
रक्तचाप र मधुमेह नियन्त्रणमा राख्ने।
चिकित्सकको सल्लाह बिना पेनकिलर वा अन्य औषधि नखाने।
यी लक्षणहरू देखिएमा यथाशीघ्र स्वास्थ्य परीक्षण गराउनु आवश्यक हुन्छ। प्रारम्भिक चरणमै रोग पत्ता लागेमा उपचार सम्भव छ। स्वास्थ्यप्रति सचेत हुनु नै दीर्घजीवी र गुणस्तरीय जीवनको आधार हो।
