काठमाडौं- माइक्रोसफ्टका वैज्ञानिकहरूले नयाँ प्रकारको पदार्थको अवस्थालाई उपयोग गर्ने क्वान्टम प्रोसेसर निर्माण गरेका छन्, जसले लाखौं विश्वसनीय क्यूबिटहरू भएको चिप निर्माणलाई सम्भवतः केही वर्षभित्रै सम्भव बनाउन सक्छ।
यो नयाँ क्वान्टम प्रोसेसिङ युनिट (QPU), जसलाई “मेजोराना 1” भनिन्छ, आठ क्यूबिटहरूको प्रोटोटाइप चिप हो, जुन विश्वकै पहिलो प्रकारको सामग्री—टोपोलोजिकल कन्डक्टर वा टोपोकन्डक्टर—बाट बनेको छ।
यो सामग्रीले “टोपोलोजिकल” पदार्थको अवस्था प्राप्त गर्न सक्छ र सही परिस्थितिमा क्वान्टम मेकानिक्सका नियमहरूलाई उपयोग गरेर क्वान्टम कम्प्युटरमा गणनाहरू गर्न सक्छ।
नयाँ प्रकारको क्यूबिट, जसलाई “टोपोलोजिकल क्यूबिट” भनिन्छ, स्थिर, सानो, कम ऊर्जा खपत गर्ने र अधिक स्केलेबल हुन्छ, जुन सुपरकन्डक्टिङ धातुबाट बनेका क्यूबिटहरूको तुलनामा बढी प्रभावकारी छ।
यो उपलब्धि सम्भव भएको हो जब अनुसन्धानकर्ताहरूले पहिलो पटक मेजोराना फर्मियन नामक उपपरमाणविक कणलाई निश्चित रूपमा अवलोकन र नियन्त्रण गर्न सके, जुन 1937 मा गणितज्ञ एत्तोरे मेजोरानाले परिकल्पना गरेका थिए।
माइक्रोसफ्टका प्राविधिक फेलो र क्यालिफोर्निया विश्वविद्यालय सान्ता बार्बराका भौतिकशास्त्रका प्राध्यापक चेतन नायकले भने, “हामीले एक कदम पछाडि हटेर भनेका थियौं, ‘ठीक छ, आउनुहोस्, क्वान्टम युगको लागि ट्रान्जिस्टर आविष्कार गरौं। यसले के गुणहरू राख्नुपर्छ?’ र यसरी नै हामी यहाँसम्म आइपुगेका हौं—यो हाम्रो नयाँ सामग्रीको संयोजन, गुणस्तर र महत्त्वपूर्ण विवरणहरूको विशेष संयोजन हो जसले नयाँ प्रकारको क्यूबिट र अन्ततः हाम्रो सम्पूर्ण आर्किटेक्चरलाई सक्षम बनाएको छ।”
यो प्रगति क्वान्टम सुप्रमेसीतर्फको मार्गमा महत्त्वपूर्ण कदम हो, जसले क्लासिकल कम्प्युटरहरूले गर्न नसक्ने समस्याहरू समाधान गर्न सक्षम क्वान्टम कम्प्युटरहरूको विकासलाई संकेत गर्दछ।
