पेप्टिक अल्सर सामान्यतया पेटको भित्तामा वा सानो आन्द्राको माथिल्लो भागमा हुने घाउ हो । पेटमा खाना पचाउने एसिडको मात्रा बढी हुन गई यो रोग लाग्ने गर्दछ । पेटमा हुने अल्सरलाई ग्यास्ट्रिक अल्सर र सानो आन्द्राको माथिल्लो भागमा हुने अल्सरलाई इयुडेनल अल्सर भनिन्छ । दुवै प्रकारका अल्सरलाई पेप्टिक अल्सर भन्ने गरिन्छ ।
अति मसालेदार, तारेको, भुटेको खाना खानु, आवश्यकभन्दा बढी खानु, डढेको खाना खानु, धुम्रपान र रक्सी सेवन गर्नु, चिया, कफी, नुन, चिनी आदि बढ सेवन गर्नु, राती जागै बस्नु आदि कारणका साथै विशेष गरी नियमित रुपमा तनावमा रहने व्यक्तिहरुमा पेप्टिक अल्सर रोग लाग्ने बढी सम्भावना हुन्छ ।
पूर्णरुपमा आराम र जीवनशैली परिवर्तन गरी बस्नु अल्सरका लागि प्राथमिक आवश्यकता हो । दैनिक भोजन, आराम, व्यायाम आदिको माध्यमबाट यसको उपचार गर्न सकिन्छ ।
भोजन
– उपचारको शुरुमा दुध र फलफूलको सेवन उत्तम मानिन्छ । यसले घाउ चाँडो निको गर्छ ।
– दूध, वटर, क्रिम, ताजा फलफूल तथा काँचा र उमालेका तरकारीहरुले उपचारको कार्य गर्दछन् ।
– अल्सरमा लाभ गर्ने फल केरा हो । अति पाकेको केरा र दूधको सेवन सर्वाेत्तम मानिन्छ ।
– बन्दा अर्काे लाभदायक खाना हो । यो रोगमा यसलाई उसिनेर रस सेवन गर्न सकिन्छ ।
– गाँजर, बन्दा, चुकन्दर, पालुङ्गो, फर्सी आदिको रसलाई यसको प्राकृतिक औषधी मान्न सकिन्छ ।
– भोक नलागेको बेला, थकान वा मानसिक तनावको अवस्थामा खाना नखानु वेश मानिन्छ ।
– खानालाई राम्ररी चपाएर निल्नु पर्दछ ।
– धेरै तातो वा धेरै चिसो खाना खानु हितकर मानिँदैन ।
– दैनिक हल्का हिँड्नु लाभदायक मानिन्छ ।
– हल्का घरायसी काम वागवानी, सरसफाइ आदिमा समर्पित भएर काम गर्दा फाइदा मिल्छ ।
– धुम्रपान र मद्यपानबाट टाढा रहनुपर्दछ ।
– अश्वगन्धा, क्यामोमाइल, बेसार, दालचिनी, थाइम, जेठीमधु जस्ता जडिबुटीको सेवनले यो रोग निर्का पार्न सकिन्छ ।
साभारः ‘एकसे एक उपचार’ पुस्तकबाट
