जोन मिल्टनलाई शेक्सपियर पछि बेलायतका महानतम् कवि मानिन्छ । १२ वर्षको उमेरदेखि नै मिल्टनले आधी रातसम्म पढ्ने बानी बसाले, कारण—उनी जीवनमा सफल बन्न चाहन्थे । १६३२ देखि १६३८ सम्म उनले साहित्यकार बन्ने महान लक्ष्यको लागि आफूलाई तयार गरे । यसैक्रममा उनले ल्याटिन र ग्रिक साहित्यको गहन अध्ययन गरे ।
उनलाई बेलायतको राजनीतिक परिस्थितिले सार्वजनिक जीवनमा प्रवेश गर्न बाध्य पारिदियो । उनी तत्कालीन बेलायतका शासक कामबेलको ल्याटिन सेक्रेटरी बन्न पुगे । त्यही समयमा उनले कैयौँ विचारोत्तेजक गद्य रचनाहरु लेखे, जुन प्रभावशाली त थिए तर अमर साहित्यको श्रेणीमा पर्दैनथे । सार्वनिक जीवनको व्यस्तताको कारणले उनलाई साहित्य सिर्जनाको लागि फुर्सद नै मिलिरहेको थिएन । त्यही समय एउटा यस्तो घटना घट्यो । जसले मिल्टनको महान् साहित्यकार बन्ने सपना पूरा नहुने जस्तो लाग्यो । (सन् १६५२) मा उनी अन्धा भए ।)
१६६० मा चाल्र्स द्वितीय बेलायतका राजा बने । त्यसपछि झन् मिल्टनलाई संकटको शिखर आइप¥यो । क्रामबेलको समर्थक भएको नाताले उनलाई जरिवाना गरियो र केही समय जेलमा पनि हालियो । यो मिल्टनको सबैभन्दा दुःखदायी घटना थियो । उनको उमेरले डाँडा काट्नै लागिरहेको थियो । उनी अन्धा भइसकेका थिए । बिना सहयोगी उनी लेख्न सक्दैनथे । त्यहाँका सम्राट उनको विरुद्धमा थिए । र सामाजिक रुपमा पनि सबैबाट एक्लिएका थिए । यी सारा बिपत्तिका बाबजुद पनि उनले यसै समयमा आफ्ना महान् रचना एवं कृतिहरु तयार गरे । यीमध्ये सबैभन्दा लोकप्रिय कृति प्याराडाइज लस्ट हो । मिल्टनको जीवन यो कुराको प्रमाण हो कि यदि मानिसले लक्ष्य बनाउँछ र त्यसलाई भुल्दैन भने कैयौँ बाधा र बिपत्तिका बाबजुद पनि ऊ सफल हुन्छ ।
साभार : ‘सफलता’ पुस्तकबाट
