काठमाडौं । प्रधानमन्त्री पुष्पकमल दाहाल प्रचण्ड यतिबेला साताव्यापी चीन भ्रमणमा छन् । उनी असोज १३ गते स्वदेश फर्किंदैछन् । प्रचण्डको भ्रमणका क्रममा नेपाल र चीनबीच १३ बुँदे सम्झौता र समझदारी भएको छ ।
बेइजिङमा भएको प्रचण्ड र चीनका प्रधानमन्त्री ली छयाङबीचको भेट र द्विपक्षीय वार्तापछि मंगलबार बिहान संयुक्त विज्ञप्ति जारी गरिएको हो ।विज्ञप्तिमा कृषि,पर्यटन, सूचना तथा प्रविधि, शिक्षा,जनशक्तिको क्षमता विकास, कनेक्टिभिटी,डिजिटल अर्थतन्त्रको विकासलगायत शीर्षकमा सम्झौता भएको उल्लेख छ ।
तर, यसअघि नै स्वीकार गरिएको बिआरआई कार्यान्वयन, दुई मुलुकबीच ४०० केभीको अन्तरदेशीय प्रसारण लाइन निर्माण एवं जलविद्युत परियोजनामा लगानीसम्बन्धी विषयमा आठ पृष्ठको संयुक्त विज्ञप्तिमा कतै केही उल्लेख छैन ।
प्रचण्ड चीन जाँदा खाली हात गएका थिए । खाली हात लिएरै फर्किएका छन् । ठूलै आश लिएर बेइजिङ पुगेका प्रचण्डलाई चीनको व्यवहारले अप्ठेरो पारेको छ । कहिले भारत त कहिले अमेरिकातिर ढल्किने स्वभावका कारण पनि प्रचण्डलाई चीनले त्यति धेरै विश्वास नगरेको विश्लेषण हुन थालेको छ ।
चार वर्षअघि चिनियाँ राष्ट्रपति सि जिनपिङको भ्रमणको क्रममा भएका कतिपय महत्वपूर्ण सम्झौता र समझदारी हालसम्म पनि नेपालको तर्फबाट कार्यान्वयन नहुनुले चिनियाँ अधिकारीहरुलाई झस्काइदिएको हुनसक्ने कूटनीतिज्ञहरूको आकलन छ ।
सम्झौता र समझदारी गर्ने, तर कार्यान्वयन नहुने अवस्थाले नेपालको कूटनीतिक क्षमतालाई भुत्ते बनाउँदै लगेकाले पनि यसपटकको भ्रमणमा कुनै महत्वपूर्ण सम्झौता नभएको बताउन थालिएको छ ।गत चैतमा बोआओ फोरममा आमन्त्रण गर्दा नगएका प्रधानमन्त्री प्रचण्ड खेलकुद उद्घाटनमा सहभागी हुँदाको अवस्थाले नै चीन भ्रमणको महत्व र अर्थ झल्किएको छ ।
यस्तै, एक चीन नीतिको रटान लगाउन नछाड्ने, तर दलाई लामाको जन्मदिनमा काठमाडौंमा खुलमखुल्ला कार्यक्रम मनाउँदा कुनै हस्तक्षेप नहुने सरकारी रवैयालाई चीनले सूक्ष्म ढंगले हेरेको देखिएको छ ।
सरकार प्रमुखले संवेदनशील छिमेकी मुलुकको भ्रमण गर्दा अपनाउनुपर्ने सावधानी प्रचण्डले प्रारम्भमै तोडेको चीनले मूल्यांकन गरेको छ । महाशक्ति राष्ट्रहरुको भ्रमणको क्रममा गम्भीर कूटनीतिक नियमको पालना गर्नुपर्नेमा यसपटक प्रचण्डले त्यसको पालना गरेनन् । उनी नेपालबाट नभई अमेरिकाको न्युयोर्कबाट सिधै चीन पुगेका थिए ।
अमेरिका र चीन त्यति राम्रो सम्बन्ध छैन । यो कुरा प्रचण्डले बुझ्न सकेनन् । न्युयोर्कबाट सिधै आएकाले पनि चिनियाँ राष्ट्रपति सिले प्रचण्डलाई महत्व नदिएको परराष्ट्रविद्हरुको भनाइ छ ।
प्रचण्ड बिहीबार ल्हासा जाने र पर्सि कैलाश पर्वत घुमेर शनिबार छन्तु हुँदै स्वदेश फर्कने कार्यक्रम छ ।
