काठमाडौँ । रुसको शनिबार साँझको अवस्था कुनै फिल्मको क्लाइमेक्सभन्दा कम थिएन । रुसको रोस्तोभ सहरमा दिनभर नाटक चल्यो ।
वाग्नरका लडाकुहरूले सेनाको मुख्यालय कब्जा गरे । तर साँझसम्म, वाग्नरका प्रमुख, येभगेनी प्रिगोजिनले पछि हट्ने घोषणा गरे । उनले अब आफ्ना लडाकुहरु मस्कोतर्फ नजाने बताए ।
क्रेमलिनले प्रिगोजिन र उनका लडाकुहरूलाई कारबाही नगर्ने बताएको छ । प्रिगोजिनले पहिले आफ्ना सेनाहरूलाई मस्कोतर्फ मार्च गर्न आदेश दिए, तर अचानक तिनीहरूलाई बाटो परिवर्तन गर्न आग्रह गरे । प्रिगोजिन अब बेलारुस जानेछन् । पुटिनको दुई दशकभन्दा बढीको कार्यकालमा यो सबैभन्दा ठूलो चुनौती थियो, जसले उनका कमजोरीहरूलाई पनि अगाडि ल्याएको छ ।
यस घटनाले रुसमा सम्भावित गृहयुद्ध टरेको छ तर राष्ट्रपति पुटिनको समस्या भने आउदा दिनमा अझ चुनौतीपूर्ण हुने विश्लेषण गरिएको छ ।
हालका वर्षहरूमा, पुटिनले आफ्नो कार्यकालको अधिकांश समय एकान्तमा बिताएको विभिन्न रिपोर्टमा दाबि गरिएको छ । उनी प्रायः मस्कोदेखि कालो सागरको तटमा बनाइएका दरबारहरूमा बसेको बताइन्छ । विज्ञहरूका अनुसार पुटिन प्रायः रुसका जनता, दैनिक सरकार संचालन र सुरक्षा सेवाबाट टाढै बस्नु अचम्मको कुरा हो, जबकि उनको कमाण्डमा रुस चलेको छ । शनिबार स्थानीय समय अनुसार बिहान १० बजे पुटिनले जनतालाई सम्बोधन गरेका थिए । पुटिनले सत्तामा आएदेखि आफ्नो सम्बोधनमा जति कमजोर र असहाय देखिएका थिए, त्यति कमजोर र असहाय यसअघि देखिएको थिएन । डेढ वर्षअघि युक्रेनको राजधानी किभ कब्जा गर्ने सोचमा रहेका पुटिन अहिले मस्कोलाई बचाउन खोजिरहेका देखिन्थे ।
प्रिगोजिनले पछि हटे पनि पुटिन र बाँकी रूसी नेतृत्वका लागि समस्याहरू झन् बढ्ने विश्लेषण अहिले गरिएको छ । क्रेमलिन पावरमा सबैभन्दा जानकार पत्रकार र टिप्पणीकारहरू मध्ये एक मिखाइल गेइगरले न्यु योर्करसँगको लामो कुराकानीमा पुटिनको बारेमा धेरै टिप्पणी गरेका छन् । जिगर टिभी रेनका सम्पादक हुन् । युद्ध सुरु भएपछि पुटिनले यो च्यानल बन्द गरिदिएका थिए ।
गेइगरका अनुसार शनिबारको विद्रोहको सबैभन्दा उल्लेखनीय पक्ष भनेको पुटिन कमजोर भएको कुरा सबैले थाहा पाएका छन् । उनले पत्रिकालाई भने, ‘मलाई लाग्छ कि उनले वास्तवमा अब देश चलाइरहेका छैनन् । पक्कै पनि उसको शासन त्यस प्रकारको थिएन, जसको लागि उनी प्रसिद्ध थिए । उनी अझै राष्ट्रपति छन् तर सरकार भित्र गुटहरू, सेना र सबैभन्दा महत्त्वपूर्ण कुरा, सुरक्षा सेवाहरूले अब महसुस गरिरहेका छन् कि रूसले पुटिन पछिको लागि तयारी गर्नुपर्छ ।’
गेइगरले पुटिन अब कम्जोर भएको महसुस भइरहेको छ र पुटिन पछि रूस कस्तो हुनेछ भनेर तयारी गर्नुपर्ने बताए ।
अहिले पछि हटेका वाग्नर समुहका प्रमुख प्रेगीजिनसँग कस्तो सम्झौता भयो भन्ने अहिले स्पष्ट भएको छैन । पुटिनलाई पहिलो पटक कसैले अगाडी आएर चुनौती दिएको यो पहिलो पटक भएकाले अब उनले वाग्नर समुहसँग कसरी डिल गर्छन भन्ने चासो बढेको छ ।
धेरै विश्लेषकहरुले यो घटनालाई पुटिनको अन्त्यको शुरुवात भएको घटनाको रुपमा हेरेका छन् । सामान्यतया पुटिनले आफ्ना विरोधीहरुलाई यतिकै छोड्दैनन । उनले आफ्ना राजनीतिक प्रतिद्वन्दी एलेक्सी नाभाल्नीलाई त जेलमै हालेका छन् । त्यसैले खुला रुपमा मैदानमा आएका प्रिगोजिनलाई उनले कस्तो व्यबहार गर्छन् भन्नेमा सबैको ध्यान रहेको छ ।
पछिल्ला महिनाहरूमा रुसी सैनिक नेतृत्व र वाग्नर समुहबीचको असन्तुष्टिको प्रभाव युक्रेन युद्धमा परेको थियो भने अब शनिबारको घटनापछि युक्रेन युद्धमा कस्तो प्रभाव पर्छ भन्ने पनि अहिले विश्लेषण भइरहेको छ ।
