रसुवाको भोटेकोशी नदीमा गत बुधबार आएको विनाशकारी बाढीका कारण रसुवा, नुवाकोट र धादिङसहितका जिल्लामा ठूलो धनजनको क्षति भएपछि सरकारले खोज, उद्धार, राहत तथा पुनःस्थापनालाई उच्च प्राथमिकतामा राखेर काम गरिरहेको छ।
विपद्को यो विषम अवस्थामा बाढीपीडितको राहत तथा पुनःस्थापनाका लागि स्वदेश तथा विदेशबाट सहयोग जुट्न थालेको छ। विभिन्न देश, अन्तर्राष्ट्रिय संस्था, गैरसरकारी संस्था तथा व्यक्तिहरूले आर्थिक तथा मानवीय सहायता उपलब्ध गराउने घोषणा गरेका छन्।
अर्थ मन्त्रालयका सहसचिव अमृत लम्सालका अनुसार एसियाली विकास बैंक (एडीबी)ले बजेटरी सहयोगका लागि ५ मिलियन अमेरिकी डलर अनुदान उपलब्ध गराउने प्रतिबद्धता जनाएको छ। त्यस्तै, विश्व बैंकले बाढी प्रभावित क्षेत्रका लागि १६७ मिलियन अमेरिकी डलर सहुलियतपूर्ण कर्जा उपलब्ध गराउने घोषणा गरेको छ। नेपालले अनुरोध गरेपछि उक्त रकम प्राप्त हुने मन्त्रालयले जनाएको छ।
अमेरिकी सरकारले ५ लाख अमेरिकी डलर नगद सहयोग गर्ने घोषणा गरेको छ भने अस्ट्रेलियन सरकारले ५० लाख अस्ट्रेलियन डलर सहयोग गर्ने जनाएको छ। एडीबीले प्राविधिक सहायताका लागि थप १ लाख ५० हजार अमेरिकी डलर उपलब्ध गराउने भएको छ।
छिमेकी मुलुक भारतबाट तीन चरणमा गरी हालसम्म ५७.५ टन मानवीय सहायता तथा अत्यावश्यक औषधि नेपाल आइपुगेको छ। चीन र अमेरिकाबाट घोषित मानवीय सहायता पनि शनिबारसम्म उपलब्ध हुने जनाइएको छ।
चीनले बाढी प्रभावित क्षेत्रका लागि ३० वटा बेलीब्रिज उपलब्ध गराउने घोषणा गरेको छ। साथै, दुई हजार शव व्यवस्थापनका लागि आवश्यक ‘एयरटाइट ब्याग’ उपलब्ध गराउने जनाएको छ।
स्विट्जरल्याण्डले संयुक्त राष्ट्र संघको व्यवस्थापनमा खर्च हुने गरी १ मिलियन स्वीस फ्र्याङ सहयोग गर्ने प्रतिबद्धता जनाएको छ। रेडक्रस तथा रेडक्रिसेन्ट सोसाइटीहरूको अन्तर्राष्ट्रिय महासंघ (आइएफआरसी)ले तत्काल १२ लाख अमेरिकी डलर सहयोग गर्ने जनाएको छ।
आइएफआरसीका महासचिव जगन चापागाईँका अनुसार नेपाल रेडक्रस तथा राष्ट्रिय निकायसँगको समन्वयमा प्रभावित समुदायलाई थप सहयोग परिचालन गर्न संस्था तयार छ। रेडक्रसका स्वयंसेवक आपत्कालीन प्रतिकार्य टोली प्रभावित क्षेत्रमा खोज, उद्धार तथा राहत वितरणमा सक्रिय भइसकेका छन्।
बाढी प्रभावितको उद्धार तथा राहतका लागि राष्ट्रिय तथा अन्तर्राष्ट्रिय गैरसरकारी संस्थाहरूले खाद्यान्न, अस्थायी आवास, खानेपानी तथा सरसफाइ सामग्री, स्वास्थ्य तथा पोषण सामग्री र उद्धार उपकरण उपलब्ध गराइरहेका छन्।
अक्सफामले २०० थान सरसफाइ सामग्रीका प्याकेट र पानी शुद्धीकरणका लागि एक हजार थान एक्वा ट्याब्लेट उपलब्ध गराएको छ। संस्थाले रसुवा, धादिङ र नुवाकोटमा खानेपानी, सरसफाइ तथा स्वच्छतासम्बन्धी सहयोग गर्ने जनाएको छ। करिब १ करोड ६० लाख रुपैयाँ बराबरका अस्थायी आवास तथा भान्साका सामग्रीसहित गैरखाद्य सामग्री पनि पूर्वतयारी अवस्थामा राखिएको छ।
डिसिए नेपालले धादिङमा १०० जोर गमबुट, पिक्याक्स, बेल्चा, पञ्जा र मास्क उपलब्ध गराएको छ। धादिङ र नुवाकोटमा टेन्ट, सौर्य बत्ती तथा खाद्यान्नको व्यवस्था भइरहेको छ। ५०० परिवारका लागि खाद्यान्न खरिद प्रक्रिया अघि बढाइएको छ भने शव व्यवस्थापनका लागि आवश्यक सामग्रीसमेत उपलब्ध गराइने भएको छ।
सेभ द चिल्ड्रेनले नुवाकोटमा २०० थान गैरखाद्य राहत सामग्री वितरण गरिसकेको छ। थप ८०० थान सामग्री उपलब्ध रहेको र एक हजार घरधुरीलाई लक्षित गरी राहत वितरणको योजना बनाइएको छ।
ब्लिकनाओ फाउन्डेसनले नुवाकोटका लागि ५.५ केभीए क्षमताका दुई जेनेरेटर उपलब्ध गराएको छ। बिबिसी मिडिया एक्सनले रसुवाको रेडियो लाङटाङ तथा नुवाकोटका रेडियो चिम्टेश्वर र रेडियो त्रिशूलीका लागि ३.५ किलोवाट क्षमताका तीन जेनेरेटर उपलब्ध गराएको छ। यसले बाढीपछि प्रभावित क्षेत्रमा स्थानीय सञ्चारमाध्यमको प्रसारण पुनःसञ्चालनमा सहयोग पुगेको छ।
एड्रा नेपालले रसुवा, धादिङ र नुवाकोटमा अस्थायी आवास तथा खाद्य राहतमा सहयोग गर्ने भएको छ। हेलेन केलर इन्टरनेसनलले आपत्कालीन पोषण सहयोग, इस्लामिक रिलिफ नेपालले त्रिपाल, पी–फोम म्याट, डोरी र कम्बललगायत गैरखाद्य सामग्री उपलब्ध गराउने भएको छ।
प्लान इन्टरनेसनल नेपालले खानेपानी, सरसफाइ, गैरखाद्य सामग्री, अस्थायी आवास तथा भान्साका सामग्री उपलब्ध गराउने जनाएको छ। पिपुल इन निडले रसुवामा पहिलो चरणमा १४० थान गैरखाद्य सामग्री, १४० थान मर्यादा सामग्री र २७ वटा टेन्ट उपलब्ध गराएको छ।
मर्सी कप्र्सले नुवाकोटका लागि २०० थान गैरखाद्य राहत सामग्री मौज्दातमा राखेको जनाएको छ। युनाइटेड मिसन टु नेपालले धादिङमा खाद्यान्न तथा गैरखाद्य सामग्री उपलब्ध गराउने भएको छ।
ह्यान्डिक्याप इन्टरनेसनलले नुवाकोट र रसुवामा घाइतेको व्यवस्थापन, भौतिक पुनःस्थापना तथा सहायक उपकरण उपलब्ध गराइरहेको छ। संस्थाले ११० थान गैरखाद्य सामग्री र विभिन्न प्रकारका १०० थान सहायक उपकरण उपलब्ध गराएको छ।
केयर नेपालले रसुवा र नुवाकोटमा खाद्यान्न, आश्रय तथा गैरखाद्य सामग्रीसहितको आपत्कालीन राहत प्याकेज उपलब्ध गराउने भएको छ। यसमा भान्साका सामग्री, ओछ्यान तथा बिछ्यौना, अस्थायी आवास सामग्री, पारिवारिक टेन्ट, सरसफाइ तथा शिशु सामग्री समेटिएका छन्। महिला तथा बालबालिकाका लागि सुरक्षित र मैत्रीपूर्ण स्थान स्थापना गर्ने योजना पनि बनाइएको छ।
यसरी बाढी प्रभावित क्षेत्रमा राहत केवल खाद्यान्नमा सीमित नरही अस्थायी आवास, खानेपानी शुद्धीकरण, सरसफाइ, स्वास्थ्य तथा पोषण, महिला तथा बालबालिका संरक्षण, सञ्चार सेवा पुनःसञ्चालन, उद्धार उपकरण तथा घाइते र अपाङ्गता भएका व्यक्तिका लागि सहायक उपकरणसम्म विस्तार भएको छ।
बाढी प्रभावित नागरिकका लागि सरकारले स्थापना गरेको प्रधानमन्त्री राहत कोषमा समेत ठूलो रकम जम्मा भएको छ।
प्रधानमन्त्री तथा मन्त्रिपरिषद्को कार्यालयका अनुसार शुक्रबार रातिसम्म नौ वटा वाणिज्य बैंकका खातामा नेपाली रुपैयाँ ४ अर्ब ३८ करोड ८ लाख ५२ हजार २५२ जम्मा भइसकेको छ।
त्यस्तै, हिमालयन बैंक र लक्ष्मी बैंकका खातामा थप ६ लाख ८० हजार ६१८ अमेरिकी डलर जम्मा भएको छ। यो रकम नेपाली रुपैयाँमा करिब १० करोड ३८ लाख बराबर हुन्छ।
