संयुक्त राज्य अमेरिका र इरानबीच लामो समयदेखि जारी रहेको तनाव अन्त्य गर्ने उद्देश्यले एक पृष्ठको सम्झौता तयार गर्ने दिशामा उल्लेखनीय प्रगति भएको बताइएको छ । यो प्रस्तावित सम्झौता दुवै पक्षबीचको युद्ध अन्त्य गर्ने र भविष्यमा आणविक विषयमा विस्तृत वार्ताको आधार तयार गर्ने लक्ष्यसहित अघि बढाइएको छ ।
प्रस्तावअनुसार इरानले आफ्नो आणविक कार्यक्रम अन्तर्गत भइरहेको युरेनियम समृद्धि प्रक्रिया निश्चित समयका लागि पूर्ण रूपमा रोक्ने प्रतिबद्धता जनाउनेछ । यसको बदलामा अमेरिकाले इरानमाथि लगाइएका आर्थिक तथा व्यापारिक प्रतिबन्धहरू हटाउने र रोकिएका सम्पत्तिहरू फिर्ता गर्ने तयारी गर्नेछ । यसले इरानको अर्थतन्त्रलाई राहत दिने र अन्तर्राष्ट्रिय आर्थिक सम्बन्ध पुनः सुधार हुने अपेक्षा गरिएको छ ।
यसैगरी, दुबै पक्षले अन्तर्राष्ट्रिय रूपमा अत्यन्त महत्वपूर्ण मानिने हर्मुज जलडमरूमध्यमार्फत हुने तेल तथा व्यापारिक ढुवानीमा लगाइएका अवरोधहरू हटाउने सम्भावना पनि रहेको छ । यस जलमार्गको सहज सञ्चालनले विश्व ऊर्जा आपूर्तिमा स्थिरता ल्याउन सक्ने र तेल बजारमा देखिएको अनिश्चितता कम गर्न सक्ने अनुमान गरिएको छ ।
तर सम्झौताको सबैभन्दा ठूलो विवाद युरेनियम समृद्धि रोक्ने अवधिबारे रहेको छ। हालको छलफल अनुसार यो अवधि करिब बाह्रदेखि पन्ध्र वर्षसम्म हुन सक्ने देखिएको छ । इरानले पहिले करिब पाँच वर्ष मात्र रोक्न प्रस्ताव गरेको थियो भने अमेरिकाले करिब बीस वर्षको दीर्घ प्रतिबन्धको माग गरेको थियो । यस कारण दुवै पक्षबीच अझै पनि अन्तिम सहमति बन्न बाँकी छ ।
यो प्रस्तावित सम्झौता युद्ध अन्त्य गर्ने दिशामा अहिलेसम्मको सबैभन्दा नजिकको प्रयास मानिएको छ, तर अन्तिम नतिजा अझै छलफल र सहमतिमा निर्भर रहेको देखिन्छ ।
