दोधारा चाँदनी (कञ्चनपुर)। कञ्चनपुरको लालझाँडी गाउँपालिकाका दुई सय २३ जनामा सिकलसेल एनिमिया–थालसेमिया पहिचान भएको छ ।
जिल्ला स्वास्थ्य कार्यालय कञ्चनपुरले सिकलसेल एनिमिया–थालसेमिया पहिचान तथा निदानका लागि यहाँको लालझाडी गाउँपालिकामा निःशुल्क स्क्रिनिङ स्वास्थ्य शिविर सञ्चालन गरेको थियो । एक सातासम्म सञ्चालन भएको उक्त शिविरमा दुई हजार ६४७ जनाको रगत परिक्षण गरिएको स्वास्थ्य कार्यालयका फोकल पर्सन सिद्धराज भट्टले जानकारी दिनुभयो । उहाँका अनुसार एक हजार ७५७ जना महिला र ८९० जना पुरुषको रगत परिक्षण गरिएकोमा १४८ जना महिला र ७५ जना पुरुष गरी २२३ जनामा ट्रेट (बाहक) देखिएको छ । “पोजेटिभ देखिएकाहरुको थप पुष्टि परीक्षण (कन्फरमेसन) का लागि प्रादेशिक जनस्वास्थ्य प्रयोगशाला पठाएका छौ ।” उहाँले भन्नुभयो–“त्यसको रिर्पोट आउन केहि समय लाग्छ ।”
नेपालका थारु चौधरी समुदायमा यो रोग एउटा प्रमुख जनस्वास्थ्य समस्याको रुपमा रहेको र समयमै यसको रोकथामका उपायहरु अबलम्बन गर्न नसकिए अवस्था झन भयावह हुनसक्ने भएकाले कञ्चनपुरका थारु चौधरीहरु समुदायको बसोबास उच्च रहेका पलिकामा यो रोगको पहिचान तथा निदानको लागी निःशुल्क स्वास्थ्य शिविर संचालन गरेको भट्टले बताउनुभयो ।
“सिकलसेल एनिमिया र थालेस्मिया व्यक्तिको जिन सम्बन्धि खराबीको कारणले हुन्छ रोगसँग सम्बन्धित सानो खराबी भएको अवस्थालाई ट्रेट भनिन्छ ।” उहाँले भन्नुभयो–“केटा मान्छेमा ट्रेट छ र उसको विवाह ट्रेट भएको केटि मान्छे संग भयो भने त्यस बाट जन्मने २५ प्रतिशत बच्चाहरुमा सिकलसेल रोग भएर जन्मने गर्छन ।” ट्रेट भएको व्यक्तिलाई शारीरिक रुपमा खासै समस्या नदेखिने र समस्या देखिए पनि सामान्य खालको हुने उहाँले बताउनुभयो ।
उहाँका अनुसार सिकलसेल एनिमिया र थालासेमिया वंशाणुगत (आनुवंशिक) रगत सम्बन्धी रोग हुन । बाहक (ट्रेट) देखापरेका व्यक्तिहरुको रगतको अन्तिम चेकजाँच गरी सिकलसेल एनिमिया भए÷नभएको पुष्टि गरिन्छ । हेमोग्लोबिन सँग सम्बन्धीत खराबीको कारणले हुने समस्याहरु विश्वमा ५ प्रतिशत भन्दा बढी भएको तथ्यांक छ । ति मध्ये सबै भन्दा बढी देखापरेको समस्या सिकलसेल एनिमिया र थालेसिमिया हो । नेपालमा पनि खास गरी थारु चौधरी समुदायमा यो रोगको प्रकोप उच्च रहेको स्वास्थ्य कार्यालयले जनाएको छ । अनुसन्धानमा पश्चिम नेपालका अविवाहित थारु समुदायका महिलाहरुको डीएनए परिक्षण गर्दा १८ प्रतिशत व्यक्तिहरुमा सिकलसेल हेटरोजाइगस ट्रेट रहेको पाइएको थियो ।
सिकलसेल रोग भएमा थकाइ लाग्ने, श्वास फेर्न गाह्रो हुने, छाती, पेट, हातखुट्टाको कुर्कुच्चा दुख्ने, आँखामा समस्या देखापर्ने, ज्वरो आउने, बान्ता हुने, खोकी लाग्ने लक्षण देखापर्ने गर्दछन ।
