चुनावको मुखमा नेपाल राष्ट्र बैंकले गरेको आर्थिक वर्ष २०८२/८३ को मौद्रिक नीतिको अर्धवार्षिक समीक्षाले आर्थिक वृद्धिको आशा जगाएको छ ।
फागुन २१ गते हुने चुनावबाट आगामी ५ वर्षका लागि स्थिर सरकार बन्ने अपेक्षाबिच आर्थिक वृद्धिको आशा देखिएको हो ।
राष्ट्र बैंकले मंगलबार मौद्रिक नीतिको अर्धवार्षिक समीक्षा जारी गर्दै वित्तीय क्षेत्रमा न्यून ब्याजदर एवं उच्च तरलता र पर्याप्त विदेशी विनिमय सञ्चिति रहेकाले लगानी अभिवृद्धिमार्फत दिगो र फराकिलो आर्थिक वृद्धि हासिल गर्ने दरिलो आधार बनेको बताएको छ । ‘समग्रमा वित्तीय स्थायित्व कायम रहेको छ । नेपाल सरकारले हालै स्वीकृत गरेको वित्तीय क्षेत्र विकास रणनीतिको प्रभावकारी कार्यान्वयनबाट वित्तीय क्षेत्रलाई थप सुदृढ, सबल, समावेशी र उत्थानशील बनाउन मार्गप्रशस्त भएको छ,’ समीक्षामा भनिएको छ ।
बजारमा माग घट्दा मुद्रास्फीति झरेको थियो । तर मुद्रास्फीति न्यून रहे पनि बढ्दो विप्रेषण आप्रवाह र निर्वाचनका क्रममा हुने आर्थिक गतिविधि विस्तार लगायतले समष्टिगत माग वृद्धि भई मुद्रास्फीति केही बढ्ने अनुमान राष्ट्र बैंकको छ । सरकारको आर्थिक वर्ष ०८२/८३ को बजेटको अर्धवार्षिक समीक्षामा आर्थिक वृद्धि ३.५ प्रतिशत हुने प्रक्षेपण छ ।
मुद्रास्फीति र विदेशी विनिमय सञ्चिति सहज रहेकाले उत्पादनशील क्षेत्रमा लगानी अभिवृद्धिमार्फत समष्टिगत मागमा सुधार ल्याउने अभिप्रायले मौद्रिक र समष्टिगत विवेकशील नियमन व्यवस्थाहरूमा सहजीकरण गरिएको राष्ट्र बैंकले जनाएको छ ।
वार्षिक विन्दुगत उपभोक्ता मुद्रास्फीति गत पुसम्म २.४२ प्रतिशत छ । गत वर्ष सोही अवधिमा ५.४१ प्रतिशत थियो । मूल्य सूचकांकमा ३५.५ प्रतिशत भाराङ्क रहेको खाद्य तथा पेय पदार्थ समूहको मूल्य ०.०९ प्रतिशतले घटेका कारण मुद्रास्फीति न्यून भएको हो । यस अवधिमा खाद्यान्न, दाल तथा गेडागुडी, तरकारी र मरमसला लगायत अन्नबालीको मूल्य उल्लेख्य घटेको छ । गैरखाद्य तथा सेवा समूहको विन्दुगत मुद्रास्फीति भने ३.८१ प्रतिशत छ ।
समीक्षा अवधिमा थोक मूल्य सूचकांक र तलब तथा ज्याला सूचकांक बढेकाले आगामी दिनमा मुद्रास्फीतिमा केही चाप पर्ने देखिएको छ । वार्षिक विन्दुगत थोक मुद्रास्फीति ५.१७ प्रतिशत छ । गत पुसमा तलब तथा ज्याला सूचकांक २.८५ प्रतिशतले बढेकामा यसपटक ६.०३ प्रतिशतले बढेको छ ।
आर्थिक वर्ष ०८२/८३ को ६ महिनामा कुल वस्तु निर्यात ४३.८ प्रतिशतले वृद्धि भएर १ खर्ब ४२ अर्ब २ करोड पुगेको छ भने वस्तु आयात १४.२ प्रतिशतले वृद्धि भई ९ खर्ब ३९ अर्ब २ करोड पुगेको छ । समीक्षा अवधिमा कुल वस्तु व्यापार घाटा १०.१ प्रतिशतले वृद्धि भई ७ खर्ब ९७ अर्ब पुगेको छ ।
समीक्षा अवधिमा रेमिट्यान्स आप्रवाह ३९.१ प्रतिशतले वृद्धि भएर १० खर्ब ६२ अर्ब ९३ करोड पुगेको छ । अघिल्लो वर्षको सोही अवधिमा रेमिट्यान्स आप्रवाह ४.२ प्रतिशतले वृद्धि भएको थियो ।
चालु खाता ४ खर्ब २९ अर्ब ९१ करोड र शोधनान्तर ५ खर्ब १ अर्ब २४ करोडले बचतमा छ । अघिल्लो आर्थिक वर्षको सोही अवधिमा चालु खाता १ खर्ब ६५ अर्ब ६७ करोड र शोधनान्तर २ खर्ब ४९ अर्ब २६ करोडले बचतमा रहेको थियो ।
आर्थिक वर्ष ०८२/८३ को दोस्रो त्रयमाससम्ममा संघीय सरकारको कुल खर्च ३.४ प्रतिशतले र राजस्व परिचालन ३.२ प्रतिशतले बढेको छ । यो अवधिमा नेपाल सरकारको कुल खर्च ६ खर्ब ९० अर्ब २२ करोडमध्ये चालु खर्च ४ खर्ब ८७ अर्ब १४ करोड, पुँजीगत खर्च ४९ अर्ब ४३ करोड र वित्तीय व्यवस्था खर्च १ खर्ब ५३ अर्ब ६५ करोड छ ।
समीक्षा अवधिमा सरकारको कुल राजस्व परिचालन (प्रदेश सरकार तथा स्थानीय सरकारमा बाँडफाँट हुने रकम समेत) ५ खर्ब ७७ अर्ब ४० करोड छ । दोस्रो त्रयमासमा नेपाल सरकारले १ खर्ब ७७ अर्ब ८७ करोड आन्तरिक ऋण र ३४ अर्ब ३७ करोड बाह्य ऋण गरी कुल २ खर्ब १२ अर्ब २४ करोड सार्वजनिक ऋण परिचालन गरेको छ ।
